FATCA-gegevensoverdracht naar de VS: Franse rechter wijst verzoek tot opschorting af

Franse Accidental Americans hebben de overdracht van hun financiële gegevens aan de Verenigde Staten onder FATCA aangevochten. De hoogste bestuursrechter van Frankrijk heeft inmiddels een verzoek afgewezen om deze gegevensoverdracht tijdelijk stop te zetten. Voorlopig blijven in Frankrijk verzamelde financiële gegevens daarom aan de IRS worden doorgegeven. De bredere Europese discussie over FATCA, privacy en gegevensbescherming is daarmee echter nog niet voorbij.

Voor Amerikanen en Accidental Americans die in Europa wonen, kan FATCA zeer praktische gevolgen hebben.

Banken en andere financiële instellingen identificeren bepaalde klanten als US persons en rapporteren informatie over hun financiële rekeningen. In Frankrijk gaan deze gegevens eerst naar de Franse belastingdienst, de Direction générale des Finances publiques (DGFiP). Die stuurt de relevante informatie vervolgens door naar de Amerikaanse belastingdienst, de Internal Revenue Service (IRS).

Dit systeem is gebaseerd op de FATCA-overeenkomst die Frankrijk en de Verenigde Staten op 14 november 2013 sloten.

In augustus 2026 ging de langdurige juridische discussie over deze gegevensoverdracht een nieuwe fase in.

Waarom werd de FATCA-gegevensoverdracht aangevochten?

Op 19 augustus 2026 werd een procedure gestart bij de Conseil d’État, de hoogste bestuursrechter van Frankrijk.

Het doel was de Franse overheid ertoe te verplichten de automatische overdracht aan de IRS van in Frankrijk verzamelde bank- en belastinggegevens tijdelijk stop te zetten.

Daar was al een verzoek aan de Franse overheid aan voorafgegaan. In juni 2026 weigerde de Franse minister van Economie en Financiën de toepassing van de Frans-Amerikaanse FATCA-overeenkomst op te schorten.

Daarom werd de zaak aan de rechter voorgelegd.

De Franse economische krant La Tribune legde daarbij de nadruk op een centrale vraag: kan Frankrijk deze informatie aan de Verenigde Staten blijven doorgeven terwijl de bescherming van vergelijkbare gegevensoverdrachten onder Europees recht ter discussie staat?

Hoe werkt de FATCA-gegevensoverdracht in Frankrijk?

De gegevensketen begint bij Franse financiële instellingen.

Banken identificeren klanten die volgens de FATCA-regels als US person worden beschouwd. Zij rapporteren de relevante rekeninggegevens aan de DGFiP en niet rechtstreeks aan de IRS.

De Franse belastingdienst stuurt de vereiste informatie vervolgens door naar de Verenigde Staten.

Afhankelijk van het type rekening kan het onder meer gaan om:

• naam en adres van de rekeninghouder;
• Amerikaans fiscaal nummer indien beschikbaar;
• rekeningnummer;
• saldo van de rekening aan het einde van het jaar;
• rente op depositorekeningen;
• dividenden en andere inkomsten uit effectenrekeningen;
• opbrengsten uit de verkoop van bepaalde financiële activa.

FATCA, de Foreign Account Tax Compliance Act, werd in 2010 door de Verenigde Staten ingevoerd om onder meer financiële bezittingen van Amerikaanse belastingplichtigen buiten de VS te identificeren.

Buitenlandse financiële instellingen hebben een sterke prikkel om aan FATCA mee te werken, omdat niet-meewerken gevolgen kan hebben voor hun toegang tot het Amerikaanse financiële systeem.

Via intergouvernementele overeenkomsten, zoals die tussen Frankrijk en de Verenigde Staten, kunnen lokale banken hun gegevens via de eigen nationale belastingdienst rapporteren.

Meer achtergrond vindt u in onze uitleg Wat is FATCA?.

Franse rechter wijst opschorting van FATCA-overdracht af

Op 14 september 2026 wees de Conseil d’État het verzoek af om de overdracht van FATCA-gegevens van Frankrijk naar de Verenigde Staten tijdelijk stop te zetten.

De verzoekers voerden onder andere aan dat de omstandigheden sinds eerdere Franse FATCA-uitspraken waren veranderd.

Een belangrijke ontwikkeling heeft zich in België voorgedaan. Daar zijn vragen over FATCA en Europees recht voorgelegd aan het Hof van Justitie van de Europese Unie.

De Franse procedure draaide daardoor mede om de vraag of Frankrijk de gegevensoverdracht uit voorzorg moest stilleggen totdat er meer duidelijkheid uit Europa komt.

De Conseil d’État ging daar niet in mee.

Volgens de rechter leverden de aangevoerde argumenten op dit moment niet voldoende ernstige twijfel op over de rechtmatigheid van het besluit van de Franse overheid om een voorlopige opschorting te rechtvaardigen.

Het praktische gevolg is duidelijk:

Frankrijk blijft FATCA-gegevens aan de Verenigde Staten doorgeven.

Dat betekent niet dat daarmee iedere juridische vraag over FATCA en Europese gegevensbescherming definitief is beantwoord.

Waarom is België belangrijk?

België speelt inmiddels een belangrijke rol in de Europese discussie over FATCA-gegevensoverdracht.

In 2023 oordeelde de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit dat bepaalde overdrachten van gegevens van Belgische Accidental Americans aan de Verenigde Staten niet in overeenstemming waren met de AVG en moesten stoppen.

Daarmee was de zaak niet afgelopen.

Het Belgische Marktenhof vernietigde die beslissing vervolgens en de procedure ging verder.

De zaak bevindt zich inmiddels in een belangrijke nieuwe fase doordat een reeks prejudiciële vragen aan het Hof van Justitie van de Europese Unie is voorgelegd.

Die gaan onder meer over:

• proportionaliteit;
• gegevensminimalisatie;
• bewaartermijnen;
• overdracht van persoonsgegevens buiten de Europese Unie;
• de verhouding tussen de AVG en internationale overeenkomsten zoals FATCA.

De antwoorden kunnen daardoor ook buiten België gevolgen krijgen.

Die Europese onzekerheid was een van de argumenten om de Franse overdrachten voorlopig op te schorten.

Frankrijk doet dat vooralsnog niet.

Wat gebeurde er in Nederland?

Vergelijkbare vragen zijn ook in Nederland aan de rechter voorgelegd.

Nederlandse Accidental Americans probeerden te voorkomen dat de Belastingdienst hun financiële gegevens aan de IRS zou verstrekken.

Zij voerden onder meer aan dat Europese privacyregels hun het recht gaven bezwaar te maken tegen deze verwerking of de verwerking te beperken.

De Rechtbank Gelderland wees die argumenten af.

Volgens de rechtbank verplicht de FATCA-overeenkomst tussen Nederland en de Verenigde Staten de Nederlandse Belastingdienst om de relevante gegevens aan de Verenigde Staten te verstrekken.

Ook de FATCA-gegevensoverdracht tussen Nederland en de IRS gaat daarom door.

Op onze pagina Wat is FATCA? staat ook een update over deze Nederlandse uitspraak.

Waarom raakt FATCA juist Accidental Americans?

FATCA werd ingevoerd als instrument tegen internationale belastingontduiking.

De regels raken echter ook mensen die maar een beperkte band met de Verenigde Staten hebben.

Een Accidental American kan automatisch de Amerikaanse nationaliteit hebben gekregen doordat hij of zij in de Verenigde Staten is geboren of, in bepaalde gevallen, via een Amerikaanse ouder.

Zo iemand kan tegelijkertijd:

• als baby of jong kind uit de Verenigde Staten zijn vertrokken;
• het volledige volwassen leven buiten Amerika hebben gewoond;
• geen Amerikaanse inkomsten of bezittingen hebben;
• een andere nationaliteit bezitten;
• als volwassene nooit een Amerikaans paspoort hebben gehad;
• pas door een vraag van de bank om een Amerikaans fiscaal nummer ontdekken dat de VS hem of haar als Amerikaan beschouwen.

Het financiële leven kan volledig in Nederland, Frankrijk of elders in Europa plaatsvinden, terwijl iemand vanwege het Amerikaanse staatsburgerschap toch met het Amerikaanse belastingstelsel en FATCA te maken krijgt.

Leidt FATCA-rapportage automatisch tot handhaving door de IRS?

Nee.

Dat gegevens onder FATCA worden doorgegeven betekent niet dat iedere gerapporteerde rekening automatisch tot een onderzoek van de IRS of een Amerikaanse belastingaanslag leidt.

De IRS ontvangt zeer grote hoeveelheden FATCA-gegevens van financiële instellingen en buitenlandse belastingdiensten.

Uit een rapport van de Amerikaanse Treasury Inspector General for Tax Administration uit 2026 bleek dat handhaving op basis van FATCA-gegevens tot nu toe relatief beperkt is gebleven.

Dat neemt eventuele onderliggende Amerikaanse aangifte- of rapportageverplichtingen niet weg.

FATCA-rapportage en iemands Amerikaanse belastingpositie hangen met elkaar samen, maar zijn niet hetzelfde.

Is de kwestie met de Franse uitspraak opgelost?

Nee.

De uitspraak van september ging over een verzoek om de Franse FATCA-overdracht voorlopig op te schorten.

De Conseil d’État wees dat verzoek af.

Dat is geen definitieve Europese uitspraak dat ieder aspect van FATCA volledig in overeenstemming is met de AVG of ander Europees recht.

Door de Belgische procedure liggen er nog belangrijke vragen bij het Hof van Justitie van de Europese Unie.

Totdat daar meer duidelijkheid over komt, blijven de bestaande FATCA-overeenkomsten echter van kracht.

Wat betekent dit voor een Accidental American?

Voor een individuele Accidental American zijn de juridische discussie over FATCA en de praktische vraag naar de eigen Amerikaanse status twee verschillende zaken.

Een rechtszaak tegen FATCA neemt bestaande Amerikaanse belasting- en rapportageverplichtingen niet automatisch weg.

Wie ontdekt als Amerikaans staatsburger of US person te worden beschouwd maar nooit Amerikaanse belastingaangifte heeft gedaan, doet er daarom goed aan eerst vast te stellen welke verplichtingen daadwerkelijk op de persoonlijke situatie van toepassing zijn.

Voor sommige Amerikanen in het buitenland die in het verleden niet hebben aangegeven, kan de Streamlined Procedureeen mogelijkheid zijn om de situatie te regulariseren, mits aan de voorwaarden wordt voldaan.

Anderen overwegen misschien hun Amerikaanse staatsburgerschap te behouden of juist hun Amerikaanse staatsburgerschap op te zeggen.

Afstand doen van de Amerikaanse nationaliteit is een afzonderlijke juridische, financiële en persoonlijke beslissing. Het moet niet uitsluitend als reactie op FATCA worden gezien.

De Europese FATCA-discussie gaat door

De Franse uitspraak is een nieuw hoofdstuk in een veel bredere Europese discussie over FATCA, gegevensbescherming en de positie van Accidental Americans.

Voorlopig is de praktische situatie duidelijk:

De FATCA-gegevensoverdracht van Frankrijk naar de Verenigde Staten gaat door.

Hetzelfde geldt momenteel voor Nederland.

Op Europees niveau zijn echter nog belangrijke vragen onbeantwoord. De Belgische procedure kan uiteindelijk tot verdere duidelijkheid van het Hof van Justitie van de Europese Unie leiden.

Americans Overseas blijft deze ontwikkelingen volgen en wat ze kunnen betekenen voor Amerikanen en Accidental Americans die in Europa wonen.

Dit artikel bevat algemene informatie en is geen individueel fiscaal of juridisch advies. Uw Amerikaanse belasting- en rapportagepositie hangt af van uw persoonlijke omstandigheden.

Neem nu contact op voor meer informatie[/btn

Bronnen:

• La Tribune, 19 augustus 2026 ·
• Conseil d’État, 14 september 2026 ·
• Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit – 13 prejudiciële vragen aan het EU-Hof ·
• Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit – FATCA-uitspraak