Rechtbank Gelderland: Nederland mag FATCA-gegevens van ‘toeval-Amerikanen’ blijven delen met de IRS

De Rechtbank Gelderland heeft geoordeeld dat de Nederlandse Belastingdienst financiële gegevens van zogenoemde toeval-Amerikanen mag blijven delen met de Amerikaanse belastingdienst (IRS). Volgens de rechtbank is deze gegevensuitwisseling toegestaan onder de Europese privacywetgeving (AVG).

De uitspraak (ECLI:NL:RBGEL:2025:5881) bevestigt dat Nederland verplicht blijft financiële gegevens uit te wisselen met de Verenigde Staten onder de regels van de Foreign Account Tax Compliance Act (FATCA).

Voor Nederlanders met een Amerikaanse nationaliteit betekent dit dat de huidige praktijk van gegevensdeling voorlopig blijft bestaan.

Wat zijn ‘toeval-Amerikanen’?

De zaak draait om Nederlanders die worden aangeduid als toeval-Amerikanen (Accidental Americans). Dit zijn mensen die bijvoorbeeld:

• in de Verenigde Staten zijn geboren
• maar al snel daarna naar Nederland zijn verhuisd
• en hun leven grotendeels buiten de VS hebben opgebouwd.

Volgens het Amerikaanse recht kunnen mensen automatisch de Amerikaanse nationaliteit krijgen door geboorte in de Verenigde Staten, maar in sommige gevallen ook via een Amerikaanse ouder. Daardoor kunnen zij onder de Amerikaanse belastingregels vallen, zelfs als zij nooit in de VS hebben gewoond of gewerkt.

FATCA verplicht banken wereldwijd tot rapportage

De gegevensuitwisseling vloeit voort uit de Amerikaanse FATCA-wetgeving, die financiële instellingen wereldwijd verplicht om rekeningen van personen met de Amerikaanse nationaliteit te rapporteren.

Nederland en de Verenigde Staten sloten hiervoor een bilaterale overeenkomst: de Nederlands-Amerikaanse FATCA-overeenkomst (NL IGA). Deze overeenkomst werd in 2015 door het Nederlandse parlement goedgekeurd.

Op basis van deze regeling:

• rapporteren Nederlandse banken gegevens aan de Belastingdienst
• de Belastingdienst stuurt deze gegevens vervolgens door naar de IRS.

AVG-verweer afgewezen door de rechtbank

De eisers vroegen de minister van Financiën om de gegevensverstrekking te beperken op basis van:

• het recht op beperking van verwerking (artikel 18 AVG)
• het recht van bezwaar tegen verwerking (artikel 21 AVG).

De rechtbank wees deze argumenten af.

Volgens de rechtbank vormt de FATCA-overeenkomst een wettelijke verplichting onder Nederlands recht. Daardoor geldt dat:

• de gegevensverstrekking noodzakelijk is om aan een wettelijke verplichting te voldoen
• het recht op beperking en het recht van bezwaar niet van toepassing zijn.

De rechtbank verklaarde de beroepen daarom ongegrond.

Rechtbank toont begrip voor impact

In de uitspraak toont de rechtbank wel begrip voor de positie van de betrokkenen. Het hebben van een dubbele nationaliteit kan volgens de rechter leiden tot nadelige fiscale en administratieve gevolgen onder Amerikaanse wetgeving.

De rechtbank benadrukt echter dat zij gebonden is aan het bestaande juridische kader en aan de internationale afspraken tussen Nederland en de Verenigde Staten.

Vergelijking met België

De eisers verwezen ook naar een beslissing van de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA), die kritiek had op de FATCA-gegevensuitwisseling.

De Nederlandse rechtbank stelde echter dat:

• deze beslissing niet bindend is voor Nederland
• de Autoriteit Persoonsgegevens een ander standpunt heeft ingenomen
• en dat in België nog beroep mogelijk is.

De Belgische discussie had daarom geen invloed op het oordeel van de Nederlandse rechtbank.

Wat betekent dit voor Amerikanen in Nederland?

Voor Amerikanen en Accidental Americans in Nederland bevestigt deze uitspraak dat:

• Nederlandse banken gegevens blijven rapporteren onder FATCA
• de Belastingdienst deze informatie blijft delen met de IRS
• Amerikaanse belastingverplichtingen daardoor relevant blijven.

Voor veel mensen betekent dit dat het verstandig is om hun Amerikaanse belastingpositie te controleren en waar nodig te regulariseren.

Mogelijke stappen voor Accidental Americans

Afhankelijk van de persoonlijke situatie zijn er verschillende opties:

Streamlined procedure

Veel Accidental Americans gebruiken deze regeling om achterstallige Amerikaanse belastingaangiften zonder boetes in te halen.

Jaarlijkse Amerikaanse belastingaangifte

Door compliant te blijven met Amerikaanse belastingregels.

Afstand doen van de Amerikaanse nationaliteit

Sommige mensen kiezen ervoor hun Amerikaanse nationaliteit op te geven en een Certificate of Loss of Nationality (CLN) aan te vragen.

Laat je informeren bij Americans Overseas

Wij, de oprichters van Americans Overseas, zijn geboren in Nederland en hebben onze Amerikaanse nationaliteit gekregen via onze (Amerikaanse) moeder.

Toen wij rond 2013 voor het eerst over het belastingverdrag Nederland Amerika hoorden, heerste er bij ons ongeloof (dit kan toch niet waar zijn), woede (waarom kan men dit zomaar doen), angst (krijg ik nu boetes of problemen), en paniek (wat moet ik doen).

Het is (helaas) wel waar dat er een Amerikaanse belastingplicht is voor Nederlanders die de Amerikaanse nationaliteit door geboorte hebben verkregen. Er was voor ons geen informatie van de lokale overheid, het consulaat verwees ons naar de IRS, en de IRS was ondoordringbaar.

Wij zijn daarom dit initiatief begonnen om mensen te helpen met goede informatie, onnodige paniek te voorkomen, en vrijblijvend en kosteloos hulp aan te bieden. Indien gewenst en nodig beschikken wij over een netwerk van betaalbare professionals (accountants), die u verder kunnen helpen met uw Amerikaanse belastingverplichtingen.

Neem nu contact op voor meer informatie

Bronnen

• De volledige uitspraak van de rechtbank.
• Belastingdienst hoeft de verstrekking van gegevens van ’toeval-Amerikanen’ niet stop te zetten