Waarom Amerikanen in het buitenland overwegen hun Amerikaanse nationaliteit op te geven – zelfs George Clooney

Toen Frankrijk onlangs het staatsburgerschap verleende aan George Clooney, zijn vrouw Amal en hun kinderen, richtte de media-aandacht zich vooral op celebritynieuws en politiek. Achter de krantenkoppen schuilt echter een vraag die veel Amerikanen in het buitenland zichzelf in stilte stellen: is het nog logisch om de Amerikaanse nationaliteit te behouden, wanneer je leven, gezin en financiële toekomst zich volledig buiten de Verenigde Staten afspelen?

Clooney heeft niet aangekondigd dat hij zijn Amerikaanse paspoort wil opgeven. Toch weerspiegelt zijn situatie dezelfde juridische, fiscale en administratieve realiteit waarmee duizenden Amerikanen in het buitenland jaarlijks worden geconfronteerd. Voor velen gaat het daarbij om doorlopende verplichtingen richting de IRS, complexe internationale belastingregels, FBAR-rapportages en financiële beperkingen die blijven gelden, ook lang nadat men de VS heeft verlaten.

Van Hollywood naar Frankrijk: een verandering van woonplaats, geen afstand van nationaliteit

De bevestiging van Clooney’s Franse nationaliteit markeert een duidelijke verschuiving weg van Los Angeles, jarenlang het centrum van zijn professionele leven. Hij heeft aangegeven zijn kinderen liever in Frankrijk op te voeden, vanwege de privacy en een evenwichtiger levensstijl, ver weg van de constante aandacht van Hollywood.

De stap leidde ook tot politieke reacties. Voormalig president Donald Trump bespotte publiekelijk het Franse staatsburgerschap van de Clooneys en noemde hen “two of the worst political prognosticators of all time”. Clooney reageerde met zijn kenmerkende ironie:

“I totally agree with the current president,” zei hij. “We have to make America great again. We’ll start in November.”

Los van deze woordenwisseling blijft de kernvraag vooral praktisch. Hoewel Clooney heeft benadrukt dat hij “L.A. niet verlaat” en zijn Amerikaanse nationaliteit niet heeft opgegeven, heeft alleen al de mogelijkheid daarvan opnieuw aandacht gevestigd op een groeiende trend onder Amerikanen in het buitenland.

Jaarlijks doen ongeveer 5.000 tot 6.000 Amerikanen formeel afstand van hun Amerikaanse nationaliteit, meestal om fiscale en administratieve redenen. In het geval van Clooney zou afstand doen niet alleen symbolisch zijn, maar waarschijnlijk ook aanzienlijke Amerikaanse belastinggevolgen hebben.

Waarom zou een Amerikaan afstand doen van de Amerikaanse nationaliteit?

Voor Amerikanen die buiten de Verenigde Staten wonen, kan het behouden van de Amerikaanse nationaliteit gepaard gaan met aanzienlijke en blijvende verplichtingen. De VS is één van slechts twee landen ter wereld – naast Eritrea – die belasting heffen op basis van nationaliteit in plaats van woonplaats. Dat betekent dat Amerikanen in het buitenland jaarlijks aangifte moeten doen bij de IRS, ongeacht waar zij wonen of hun inkomen verdienen.

Bekende voorbeelden illustreren deze last. Voormalig Brits premier Boris Johnson, die Amerikaans staatsburger was door geboorte, deed in 2016 afstand van zijn Amerikaanse nationaliteit nadat hij een door hem als “volstrekt buitensporig” omschreven IRS-belastingaanslag ontving na de verkoop van zijn woning in Londen.

Voor veel ‘gewone’ Amerikanen in het buitenland bestaan de problemen uit overlappende belastingstelsels, hoge kosten voor professionele ondersteuning en ingewikkelde rapportageverplichtingen voor buitenlandse bankrekeningen onder FATCA. Veel niet-Amerikaanse banken beperken hun dienstverlening aan Amerikanen of rekenen extra kosten vanwege deze rapportageplicht. In landen als Japan of Qatar, waar dubbele nationaliteit niet is toegestaan, worden Amerikanen soms gedwongen te kiezen tussen nationaliteiten.

Naast de jaarlijkse belastingaangifte moeten veel Amerikanen in het buitenland ook FBAR-rapportages (Foreign Bank Account Reports) indienen wanneer het gezamenlijke saldo van hun niet-Amerikaanse rekeningen op enig moment in het jaar boven de $10.000 uitkomt. De boetes bij niet-naleving kunnen zeer hoog zijn, zelfs als er geen Amerikaanse belasting verschuldigd is. Dit vergroot de stress en het risico voor expats die zich al overweldigd voelen door Amerikaanse rapportageverplichtingen.

Financiële overwegingen spelen een grote rol. Expats kunnen onverwacht met Amerikaanse belastingheffing te maken krijgen bij de verkoop van een woning, lokale investeringen of pensioenplanning. Uit onderzoek blijkt dat 61% van de Amerikanen die afstand overwegen de Amerikaanse belastingdruk als belangrijkste reden noemt, gevolgd door onvrede over het Amerikaanse overheidsbeleid.

In 2024 deden ongeveer 4.820 Amerikanen afstand van hun Amerikaanse nationaliteit – een stijging van 48% ten opzichte van het jaar daarvoor en één van de hoogste aantallen ooit.

De Amerikaanse Exit Tax: de prijs van afscheid nemen van Uncle Sam

Een belangrijke zorg, vooral voor vermogende personen, is de Amerikaanse Exit Tax. Wanneer bepaalde Amerikanen afstand doen van hun nationaliteit, beschouwt de IRS dit alsof alle wereldwijde bezittingen zijn verkocht op de dag vóór emigratie. Eventuele ongerealiseerde waardestijgingen kunnen worden belast met vermogenswinstbelasting, mogelijk tot 23,8%.

De Exit Tax geldt uitsluitend voor zogenoemde ‘covered expatriates’. U valt in deze categorie als u aan één van de volgende voorwaarden voldoet:

• Vermogen boven $2 miljoen

  Wanneer uw wereldwijde vermogen meer dan $2 miljoen bedraagt, wordt u als covered expatriate aangemerkt. Met een geschat vermogen van honderden miljoenen zou Clooney duidelijk aan deze voorwaarde voldoen.

• Hoge gemiddelde belastingdruk

  Als uw gemiddelde jaarlijkse Amerikaanse inkomstenbelasting over de afgelopen vijf jaar boven een vastgestelde drempel ligt (ongeveer $211.000 voor 2026), valt u eveneens onder deze categorie.

• Geen certificering van fiscale naleving

  Als u niet kunt verklaren dat u de vijf jaar voorafgaand aan expatriatie volledig aan uw Amerikaanse belastingverplichtingen heeft voldaan via Form 8854, wordt u automatisch als covered expatriate beschouwd, ongeacht uw vermogen.

De IRS staat een vrijstelling toe (ongeveer $890.000 aan winst in 2025), maar winsten boven dit bedrag worden belast tegen de gebruikelijke tarieven. Wanneer onroerend goed, beleggingen, ondernemingen en pensioenen worden meegerekend, kan de belastingaanslag aanzienlijk zijn.

Belangrijk om te benadrukken: de meeste Amerikanen die afstand doen, betalen géén Exit Tax. De meerderheid voldoet niet aan de vermogens- of belastingdrempels en betaalt uiteindelijk geen eenmalige heffing.

Zelfs wanneer geen Exit Tax verschuldigd is, kan het expatriatieproces zelf complex en kostbaar zijn. Veel Amerikanen hebben professionele ondersteuning nodig om vijf jaar fiscale naleving te waarborgen, eerdere aangiftes te corrigeren, openstaande FBAR-verplichtingen af te handelen en de laatste Amerikaanse aangifte en Form 8854 correct in te dienen. Expatriatiediensten kunnen daardoor een forse initiële investering zijn, maar fouten of omissies kunnen uiteindelijk aanzienlijk duurder uitpakken.

Belangrijke aandachtspunten voordat u afstand doet van de Amerikaanse nationaliteit

Afstand doen van de Amerikaanse nationaliteit is een ingrijpende juridische stap die verder gaat dan belastingzaken. Overweeg onder meer:

• Onomkeerbaarheid

  Afstand doen is bedoeld als permanent. Tijdens het proces moet u bevestigen dat u dit begrijpt; terugdraaien is uiterst zeldzaam.

• Procedure en kosten

  U moet persoonlijk verschijnen bij een Amerikaanse ambassade of consulaat, een verklaring ondertekenen en een staatsvergoeding van $2.350 betalen. Daarnaast moet u een laatste ‘dual-status’ belastingaangifte en Form 8854 indienen.

• Fiscale naleving, FBAR en Exit Tax

  U moet vijf jaar volledig compliant zijn met Amerikaanse belasting– en FBAR-verplichtingen. Covered expatriates moeten de Exit Tax berekenen; anderen betalen alleen reguliere belasting over het laatste jaar, indien van toepassing.

• Verlies van rechten en voorzieningen

  Bepaalde rechten, zoals stemrecht, consulaire bescherming en soms aspecten van Social Security, kunnen vervallen of worden beperkt.

• Reizen naar de Verenigde Staten

  Na afstand doet u de VS binnen als buitenlandse staatsburger en heeft u een visum of ESTA nodig. Bezoeken blijven doorgaans mogelijk met goede voorbereiding.

• Openbare bekendmaking

  Namen van personen die afstand doen, worden gepubliceerd in het Federal Register. Financiële details worden niet vermeld, maar de stap is niet privé.

• Verplichtingen in het nieuwe land

  U moet al een andere nationaliteit hebben of verkrijgen. Sommige landen kennen militaire dienstplicht of andere verplichtingen.

Ondanks hardnekkige geruchten leidt afstand doen niet automatisch tot een verbod om de VS binnen te reizen. Hoewel de wet een bepaling kent die toegang kan weigeren bij belastingontduiking, wordt deze in de praktijk zelden toegepast.

Afstand doen van Amerikaanse nationaliteit: goed geïnformeerd met Americans Overseas

Laat je informeren bij Americans Overseas

Wij, de oprichters van Americans Overseas, zijn geboren in Nederland en hebben onze Amerikaanse nationaliteit gekregen via onze (Amerikaanse) moeder.

Toen wij rond 2013 voor het eerst over het belastingverdrag Nederland Amerika hoorden, heerste er bij ons ongeloof (dit kan toch niet waar zijn), woede (waarom kan men dit zomaar doen), angst (krijg ik nu boetes of problemen), en paniek (wat moet ik doen).

Het is (helaas) wel waar dat er een Amerikaanse belastingplicht is voor Nederlanders die de Amerikaanse nationaliteit door geboorte hebben verkregen. Er was voor ons geen informatie van de lokale overheid, het consulaat verwees ons naar de IRS, en de IRS was ondoordringbaar.

Wij zijn daarom dit initiatief begonnen om mensen te helpen met goede informatie, onnodige paniek te voorkomen, en vrijblijvend en kosteloos hulp aan te bieden. Indien gewenst en nodig beschikken wij over een netwerk van betaalbare professionals (accountants), die u verder kunnen helpen met uw Amerikaanse belastingverplichtingen.

Neem nu contact op voor meer informatie